Tarımda büyüme riske girebilir – Fikrikadim

Tarımda büyüme riske girebilir

Geçtiğimiz yıl daralan tarım sektöründe kar yağışı ve don bu yıl büyümeyi etkileyebilir. Uzmanlara göre 2015’te tarımda yüksek bir büyüme beklenmemeli.tarimbugday-788

2013 yılında yüzde 4.2 oranında büyüyen Türkiye ekonomisi 2014’te yüzde 2.9 büyüdü. Üç ana sektör sanayi, hizmetler ve tarımda büyüme oranları düştü, tarım sektörü daraldı. Ekonomist Arda Tunca tabloyu şöyle anlatıyor:

“2013’ten 2014’e sanayi büyümesi yüzde 4.1’den yüzde 3.5’e, hizmetler büyümesi yüzde 5.5’ten yüzde 4’e geriledi ama tarımdaki yüzde 3.5’lik büyüme yüzde 1.9’luk küçülmeye dönüştü. Milli gerlirin oluşumunda sanayi ve hizmetler sahip oldukları payları korudular ve hatta artırdılar ama tarımın payı yüzde 9.2’den yüzde 8.8’e geriledi.”

“Tarımdaki daralmanın genel büyümeye etkisi sınırlı”

Peki tarımdaki bu küçülme büyümenin genelini nasıl etkiliyor? Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü Öğretim Üyesi ve Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) Genel Merkez Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Bülent Gülçubuk’a göre tarım daralmasının genele etkisi küçük. Gülçubuk,  2014 yılında iklim değişikliği, doğal afetler yüzünden tarım sektörünün yüzde 2 civarında küçüldüğünü fakat bunun genel ekonomiyi etkileyecek boyutta olduğunu söylemenin zor olduğunu ifade ediyor:

2014 yılı ekonomik büyüme beklentisi beklenenin altında çıkınca hemen bir suçlu aranmaya başlandı ve bulundu: ‘tarım’. Bir ekonomide genel anlamda büyüme hızı yavaşladı ise, daraldı ise bu hemen hemen bütün sektörleri etkiler veya bütün sektörlerdeki daralma, küçülme genel ekonomiyi etkiler. Tarımın GSMH’ daki payı yüzde 7-8’dir. Türkiye’nin GSMH yaklaşık 800 milyar dolar olup, bunun yaklaşık 60 milyar doları tarımdan gelmektedir. Bunda da yüzde 2 oranında bir daralma; 1,2 milyar dolarlık bir etki demek ki, bu miktarın genel ekonomide bir etkide bulunduğunu söylemek ekonomik açıklamaya konu olacak bir değer olduğunu söylemek zordur. Yani, yaklaşık yüzde 5’lik büyüme (35-40 milyar dolar) beklentisinde 1,2 milyarlık dolarlık bir sektörü yani tarım daralmasını neden olarak göstermek doğru değildir.

Tarım sektörü sıçrama yapamıyor”

Al Jazeera’ye konuşan Gülçubuk, tarımın son 3 yıldır genel ekonomik büyümenin altında bir büyüme gösterdiğini, bütün desteklere, teşviklere, önlemlere rağmen sektörün bir türlü sıçrama yapamadığından yakınıyor:

“Bu durum destekleme politikalarının ve uzun dönemli genel önlemlerin tekrar tekrar gözden geçirilmesi gereğini ortaya çıkarıyor. Tabii tarımsal ürünlerde arz azalınca, iklim değişikliklerinin etkisi hissedilmeye başlanınca fiyatlarda artış gösteriyor. Bu de ekonominin temel kuralıdır. Bunun için tarımsal üretimde arz-talep dengesini her açıdan gözeten tarım politikalarının dikkate alınması gereğini ortaya çıkarıyor.”

Ekonomist Arda Tunca’ya de göre tarım politikalarını yeniden gözden geçirmeli:

Büyüme ile beraber enflasyon verisini de hesaba katınca, Türkiye ekonomisinin reform ihtiyacının sadece sanayide değil, tarımda da gerekli olduğu sonucuyla karşı karşıya kalıyoruz. Türkiye, çok yönlü politika arayışlarıyla verime odaklanmış bir tarım sektörünü geliştirmek durumundadır. Son dönemlerde sıkça gündeme gelen gıda fiyatları artışları mevsimsel etkilerin dışında, tarım sektörünün yapısal sorunlarıyla da yakından ilgilidir.Son yıllarda, tarım sektörünün en yüksek yıllık büyüme oranını yüzde 6.1 ile 2011’de kaydettiğini görüyoruz. Aynı yılda Türkiye ekonomisinin genel büyüme oranının da yüzde 8.8 olduğunu bilmekte fayda var.”

“Don riski çiftçiyi düşündürüyor”

Uzmanlar kar yağışı ve don riski ile birlikte tarımda bu yıl da yüksek büyüme beklememek gerektiği görüşünde.

Dünya Gazetesi Yazarı Ali Ekber Yıldırım bu yıl da hava şartlarıyla üretimde düşüş bekliyor:

“2015 yılında bugüne kadar yağan yağışlar dikkate alındığında kuraklığın bir tehdit olarak görülmediği ancak son günlerde bazı bölgelerde kar yağışı ve don felaketinin yaşanması bazı ürünleri olumsuz etkileyecek. Bu nedenle üretimde düşüş yaşanması bekleniyor. Daha büyük felaketler olmazsa tarımda  2015’in pozitif büyüme ile kapatması daha yüksek bir olasılık olarak görünüyor.”

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Bülent Gülçubuk 2014’te olduğu gibi 2015 yılında da tarımda büyüme beklemenin biraz zor olduğunu söylüyor:

“Bugünden birçok üründe don tehlikesi riski ortaya çıktı ve çiftçiyi karar kara düşündürüyor. Fındıkta, kayısıda, üzümde, karpuzda, birçok üründe üretim azalması riski belirdi. Seracılar sürekli nöbette. Her ne kadar buğdayda rekolte artışı beklense de bu katma değeri yüksek ürünlerdeki (fındık, kayısı gibi) düşüş karşısında pek fazla etkide bulunmayacak. Bütün bunlardan dolayı 2015 yılında tarımda büyüme beklemek zor, hele hele %4-5 büyüme beklemek çok daha zor. Burada öncelikle düşünülmesi gereken konu giderek tarımsal geliri azanlan ve daha fazla risklerle karşı karşıya kalan çiftçinin neler yapacağıdır ve bu konuda hükümetin ne yapacağıdır. Politikaların sil baştan gözden geçirilmesi gerekir.”

Tarımda büyüme yüzde 1.5’i aşmaz

Arda Tunca’ya göre ise tarımda büyüme yüzde 1.5’i aşmaz:

“2015 yılında tarım sektörü, mevsimsel etkilerin olumsuzlukları yaşanmadığı takdirde büyümeye dönüş yaşasa dahi, oranın yüzde 1.5’in üzerinde olmayacağını düşünüyorum. Türkiye’nin 2015 yılı büyüme oranının yüzde 2.5-3 arasında olacağı tahminiyle, olağanüstü mevsimsel koşulların (kuraklık, don, v.b.) oluşmadığı bir durumda tarım da bu düşük büyümeye ayak uyduracaktır.

– Al Jazeera –

YAZAR HAKKINDA

fikrikadim.com sitesinin görüllü editörü
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Yorumlara kapalıdır.

Bir yorum bırak