Siyasal Muhalefet ve Post-Muhalif Durumlar / Servet Kızılay

Siyasal Muhalefet ve Post-Muhalif Durumlar

Servet Kızılay

Muhalefet kavramı, iktidara direnç göstermek anlamında bir bütünlük taşır fakat o bütünlük, sanıldığının aksine çok parçalı ve birbirine zıt unsurlarla örülüdür. Her siyasal unsur gibi Muhalefet de farklı tabakalar halinde sınıflanabilir, araştırılabilir. Şayet ‘yapıcı muhalefet’ ve ‘yıkıcı muhalefet’ şeklinde İktidar maksadına göre bir tasnif yapılırsa; buradaki muhalefet, iktidara göre negatif ya da pozitif değer alabilen fakat kendinde herhangi bir direnç noktası taşımayan bir şeye dönüşür. Tam da bu noktada Muhalefet denen şeyin varlığı sorgulamaya açılır. Yani Muhalefetin ancak ve ancak İktidara nispetle belirli bir anlamı-varlığı olduğu, asıl değil ilinti olduğu, gölge pozisyonunda kaldığı, değerli değil değersiz olduğu vb… sonucu çıkarılır. İktidar öyle çok vurgulu hale gelir ki; Muhalefet, İktidara kıyasla çevre bile sayılamaz. O, merkezin (İktidarın) çevresi değil olsa olsa İktidarın bahşedip istediği zaman ürettiği basit bir alet hükmüne düşer.

Modern siyasal teoride ise; İktidara endeksli, ikincil anlama gelen, değersiz bir varlık taşıyan Muhalefet algısı bulunmaz. Burada artık muhalefet de tıpkı iktidar gibi siyasal konumdan aynı payı alan eşit ağırlıklı, eşdeğer bir statü taşıyan siyasal yapıdır. Modern siyasal teoride Muhalefet, giderek artan bir önemde ve konumdadır. Demokrasi kriteri, muhalefetin güçlü olup olmadığıyla ölçülür. Hatta post-modern teorilerle bu anlayış yerinde durmayıp daha ileri taşındı. İktidar, her açıdan (sosyo-kültürel-ekonomik vb) yapısöküme uğratıldı. Siyasal alandaki İktidar, diğer iktidar türleri arasında sıradan bir yere yerleştirildi. Muhalefet ise bilakis asli bir şeye dönüştü. Değerli olan; direnç gösteren, ayak direten, oldu.

Kısacası muhalefet, siyasal düşünce tarzına bağlı olarak üç konumda ele alındı, denebilir: Klasik anlayışta; eksik-düşük yani iktidara nisbetle yoklukla, modern anlayışta; eşit ve eşdeğer yani aynı siyasal ağırlıkta, post-modern anlayışta ise; fazla-yüksek yani iktidarı var kılan asli unsur şeklinde konumlandı.

Muhalefetin semantik (anlambilimsel) ve semiotik (göstergebilimsel) macerası farklılık arz etse de ülkemizde tüm bunların dışında ele alınması gereken durumlar ve sınıflamalar olduğu açıktır. Muhalefet, teorik bir düzeyden çok işlevsel bir düzeyde oldukça, sıra dışı düzlemde yer alır. İşlevsel kodlarına, oynadıkları siyasal rollerine bakarak çeşitli tasnifler yapılabilir. Bu tasniflerden bazılarını şöylece yapabiliriz:

  1. Resmi muhalefet: Her türlü muhalefetin yıkıcı olduğuna, kendisine zarar vereceğine, muhaliflerin belirli bir yerlere çalıştığına (dış mihraklara) inanan devletin yürüttüğü muhalefet çeşididir. En yaygın olanıdır. Devletin “kontrollü muhalefet” ihtiyacını giderir. Daha çok İstihbarat ya da onlara yakın entelektüel, akademisyen, gazeteci, yazar  çizerden oluşan ekipmanlarla iş görür.
  2. Yüksek Zümre Muhalefeti: Genel olarak devlet aygıtından en fazla istifade eden sınıfın rahatsızlığını dile getirmek için yahut sistemden daha fazla pay almak için pazarlık şansını fazlalaştırmak için yapılan muhalefettir. Etki alanı oldukça geniştir. Okur yazarların hinterlandından beslenir, aynı zamanda onları da besler.
  3. Türdeşlik Muhalefeti: Aralarında çok ciddi teorik ve pratik farklılıklar olmayan kişi, grup ve benzeri yapıların yürüttüğü Muhalefet çeşididir. Burada aslolan kimin daha fazla işlevsel, kullanılabilir olduğudur. Bu konuda birbirleriyle yarışırlar. Sistemi kendi yitik malı sayar ve diğerini görevini yapmamakla suçlar. Ülkemizde en geniş muhalefet tabanı, bu sınıfa dahil olanlardan oluşur.
  4. Benzeşme Muhalefeti: bu muhalefet türünde ortaya atılan tezler; lanetlediği, karaladığı, üzerinden kendi varlığını temellendirdiği ötekine ya da “düşmana” benzemek için yapılır. Yadsıdığı bütün şeyleri elde etmeye çalışır. Elde ettiğinde ise en radikal uygulamalar ortaya koyar. Burada teorik görünüme rağmen psikolojik unsurlar daha etkindir.
  5. Kızgınlık Muhalefeti: En sık görülen siyasal muhalefet türüdür. İktidardaki ya da daha önceki maddi ve manevi yerini kaybedenlerin başvurduğu muhalif görünümlü durumdur. Önceki konumlarında eleştiriyi görecek gözleri, değerlendirme yapabilecek akılları olmayanlar, altlarından kayan toprağı fark ettikçe muhalefet damarları kabarır. Oldukça agresif ve ithama dayalı delillerle etki etmeye çalışırlar. Kızgınlıkları iktidarın küçücük şevkatini görene kadardır. Şevkat eli, himmet eli uzanır uzanmaz eski hallerinden eser kalmaz. Yaptığı “Muhalefeti”, Geçici ve bireysel olmasına rağmen toplumsal çerçeveye taşımaya özen gösterirler.
  6. Fark Edilme Muhalefeti: Kendine muhalif rolü biçen kişi, grup ya da oluşumların İktidara dolaylı yoldan “buradayım, beni fark et!” mesajlarını vermek için yapılan muhalefettir. Amaç siyasal yapının eksiğini, gediğini ya da çürüklüğünü ortaya koymak değil, pazarlık şansını kendini fark ettirmek üzere kullanırlar. Burada temel motivasyon ve iddia “çok değerli fikirleri olan birisinin (oluşumun) iktidarın görmesi gerektiği ve aynı zamanda o çok değerli bilgilerinden istifade edilmesi”dir. Aslında ben merkezcil muhalefet de denebilir buna.

Tüm bunlara ilave edilebilen, daha çeşitli türler sıralanabilir. Bu sıralama, nihayi bir şemayı göstermez. Bunlar, birbirinden tamamen bağımsız değildir. Bilakis aralarında geçişgenlik vardır. Hatta ne kadar çok iç içe geçen parçaları kendinde toplayabilirse o kadar ana muhalefet olma karakteri kazanır. Ortak özellikleri, muhalefetin düşünsel tarafını değil, kullanılabilir tarafını öne çıkarmalarıdır. Sayılanların dışında kalan muhalefet ise, post-muhalefet ya da muhalifleri oluşturur. Bunlar muhalefet ötesine ulaştıkları için değil, tam tersi ulaşamadıkları için yani İktidara belirli bir etki yapamadıkları için, kayıd dışı kalırlar. Her türlü sermaye ilişkilerinden en az yararlanan kesimlerden oluşurlar. Amaçları; iktidarı devirmekten çok, iktidarın ortaya çıkardığı yıkıcı etkilerden kaçınmak ve insanları kaçındırmaktır. Profesyonel olarak muhalefete soyunmazlar, etki alanları yok denecek kadar azdır. İkna edecek araç ve gereçlerden mahrumdurlar.

YAZAR HAKKINDA

  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Yorum onaylama sistemi etkin; yorumunuzun yayınlanması biraz zaman alabilir.

Bir yorum bırak