Cinsiyet: Bir öğrenme alanı “Cinsiyeti Yazmak” – Fikrikadim

Cinsiyet: Bir öğrenme alanı “Cinsiyeti Yazmak”

Farklı disiplinlerden kadınların yazdığı metinlerden oluşan ‘Cinsiyeti Yazmak’ta beden ve söylem üzerinden yürütülen mücadelede laf lafı açıyor… ( KAAN EGEMEN – Radikal Kitap)

womens-power-454873_960_720

‘Cinsiyeti Yazmak’ kitabını yayına hazırlayan Zeynep Direk’in de dediği gibi feminist söylemin bugün geldiği nokta yadsınamaz. Kadını, hep belli kalıplar içinde görmeye eğilimli erkek egemen siyasal ve toplumsal dilin nobranlığı, kadınların ve LGBTİ hareketinin, direniş ve söz söyleme hakkına daha fazla sahip çıkmasını sağladı. Böylece cinsiyet, cinsel kimlik ve özgürlük gibi temellere dayanan güçlü bir söylem geliştirildi ki bu, beri yandan bir var oluş sonuna evrildi.
‘Cinsiyeti Yazmak’ta kadınların kaleme aldığı metinlerde adı geçen varoluş konusu çok belirgin. Belki de bu nedenle Direk’in dile getirdiği ikiyüzlülüğe, erkek şiddetine ve dinsel şiddete karşı akıllara gelen “Toplumsal ahlak kimin ahlakı?” sorusu önemli. Soruya yanıt verilme aşamaları gösteriyor ki öznelliği, bedenle beraber gündeme getirmek gerekiyor.
Direk’in dikkat çektiği hayati birkaç nokta var: “Cinsiyet bir öğrenme alanıdır: İnsan başkalarını, aynılığın desteklendiği, farklılığın ezildiği toplumsal hayatı her zaman bir durum içinde bulunan bedeniyle deneyimler. Beden ve onun duygulanımları, iktidar ilişkilerini idrak etmenin, yorumlamanın en kritik araçlarından birisidir.”
Bunun aksinin şiddeti, ayırımcılığı ve aşağılamayı doğurduğunu gördük, görüyoruz. Cinsiyetin ve cinsiyeti öğrenmenin, çokluğa ve farklılıkların buluşmasına yardımcı olduğunu da unutmamak gerek. İşte ‘Cinsiyeti Yazmak’ta karşılaştığımız her bir metin konunun siyasi, toplumsal, tarihsel ve bireysel yönlerine değinmeyi hedefleyen fikirler içeriyor.

Nasıl bir biz?
Cinsiyete ilişkin kalem oynatır veya ‘fikir’ beyan ederken beliren sorun, kadın bedeninden hareketle girişilen tartışmalar. Üstelik mevzu siyasi olduğu kadar, sosyal ve tarihi bir çizgiye sahip. O çizginin omurgasını ise eşitlik mücadelesi oluşturuyor. Kadın bedeniyle ilintili olarak kurulan ‘egemenlik’ söylemi, erkeğin hareket alanını belirlerken kadına yönelik kısıtlamaların pervasızca sıralanışına da işaret ediyor.
Kadın bedeninin (özellikle erkekler tarafından), tartışmaya açılmasının tarihi epey geriye götürülebilir. Fakat cinsiyet araştırmaları ve feminist söylem, bu gidişatı önemli ölçüde değiştirdi. Kitaptaki makalelerin dokunduğu bir başka yer de orası: Feminizmin tarihinin, cinsiyet farkındalığı ve özne oluşun ayırdına varmanın tarihine denk geldiğini vurgulamak gerek.
Yeterli mi? Elbette değil.
‘Cinsiyeti Yazmak’ indirgemeci veya tekçi bir bakış açısının tersine, farklı disiplinlerden kadınların kaleme aldığı makalelerden oluşuyor: Kamu, sanat, hukuk, siyaset, dil vb. Hal böyle olunca beden ve söylem üzerinden yürütülen mücadelede laf lafı açıyor; en başta çoğulluk, farklılık ve eşitlik gibi birbirine bağlı meseleler masaya yatırılıyor. Böylece kimlik ve öznellik gündeme oturuyor.
Tartışmayı yürüten ve ‘biz’ diyenler için kitaba katkı sunan Çiğdem Yazıcı ırksal, etnik, dinsel ve cinsel yönelim kimlikleriyle kesişen farklı kadınlık hallerini hesaba katarak “Nasıl bir biz?” sorusunu dillendiriyor. Elif A. Akşit kadınlara çoğunlukla ne olması gerektiğini söyleyenlere karşın ne olmamaları gerektiğini düşünmeyi öğütlerken Ritta Cankoçak, kadınlara dair günümüzdeki modelleme ve indirgemecilik anlayışlarını eleştiriyor.
‘Cinsiyeti Yazmak’ın esprisi cinsiyetin, bireyin (ve özellikle kadının) kendi olma ve varoluş sorununa ilişkin açılımlar yapmaya çalışması. Makalelerde öne çıkanların başında hem dünyada hem de Türkiye’de kadına bakış geliyor. Bununla beraber dilde, siyasette ve sosyal hayatta kadın bedenine ilişkin söylemlerin ve yaklaşımların hangi noktalarda açılımlara kapı araladığını ve nerelerde tıkandığını göstermeye uğraşıyor. Öte yandan tarih boyunca geliştirilen bu söylemin hangi eylemleri tetiklediğine, bunun sanat ve edebiyattaki yansımalarına da yer veriyor. 

CİNSİYETİ YAZMAK
Hazırlayan: Zeynep Direk
Yapı Kredi Yayınları, 2016
240 sayfa, 19 TL.

Bumerang - Yazarkafe

YAZAR HAKKINDA

  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

  • YORUM
yorum ikonu
2016-11-13 10:18:12
yorum ikonu
NATO’nun IŞİD maskesiyle Türkiye operasyonu! | Bayraksevdasi.com: […] İstanbul Atatürk Havalimanı terör saldırısını gerçekleştiren canlı bombaların eylem
2016-10-13 16:50:13
yorum ikonu
Sözleşmeli öğretmenlik için ön başvurular devam ediyor – FİKRİKADİM: […] MEB 5 bin sözleşmeli öğretmen alacak […]
2016-09-07 00:47:43
Facebookta bizi bulun