Boşnak direnişin öncüleri yok mu ediliyor? – Fikrikadim

Boşnak direnişin öncüleri yok mu ediliyor?

Ömür Çelikdönmez

Ömür Çelikdönmez

Günümüzde Bosna Hersek’te yaşananlar ister istemez “Her devrim önce kendi evladını yer” sözünü akla getiriyor. Sözün orijinali şöyle: “ Satürn gibidir, kendi evlatlarını yer.” Bu söz Fransız devrimcisi Danton’a atfedilir ama aslında bu sözü ona, “Danton’un Ölümü” kitabında George Büchner söyletir. Çünkü Danton Fransız devrimin öncülerindendir ve Giyotine gönderilerek ortadan kaldırılmıştır. Alman yazar  Georg Büchner’in Fransız İhtilali’nden yarım asır sonra yazdığı kadar sonra yazdığı ‘dantons tod’ (danton’un ölümü) isimli başarılı dramasında sonunu sezen Danton’a ettirdiği bu sözün Almancası “die revolution ist wie saturn, sie frißt ihre eignen kinder” olsa gerek.

Neden böyle düşünüyorum? Balkan ülkeleri örneğin Kosova ile Sırbistan ve Bosna Hersek ile Sırbistan savaşın ardından diplomatik ilişkilerini geliştirmek istiyorlar. Adı geçen ülkeler savaş yıllarında ön safta olan askerlerini veya gönüllüleri, savaş suçlusu ilan edebiliyor veya savaş suçlusu olarak yargılayabiliyor. Amaç diplomatik temasta ayak bağı gördükleri isimlerden kurtulmak, karşı tarafın tahammülsüzlüğünü ortadan kaldırmak.

Geçtiğimiz günlerde Bosna Hersek Cumhuriyeti Ordusu’nun (ARBİH) üç eski askeri, 1993 yılında Konyits şehri yakınlarındaki Trusina köyünde Hırvat sivillere ve askerlerine yönelik “savaş suçu” işledikleri gerekçesiyle 10 yıldan 15 yıla kadar hapse mahkûm edildi. Bosna Hersek Mahkemesi’nde görülen davada, Nihad Boyaciç’e 15 yıl, Necad Hociç’e 12 yıl ve Mensur Memiç’e 10 yıl hapis cezası verildi. Aynı davanın sanıklarından Cevad Salçin ve Senad Hakaloviç ise beraat etti. Trusina köyünde 16 Nisan 1993’te meydana gelen olayda, 18 Hırvat sivil ve daha önce esir alınan 4 Hırvat Savunma Konseyi (HVO) askeri öldürülmüştü. Trusina’daki olaylar nedeniyle daha önce sadece Rasema Handanoviç 5 yıl 6 ay hapse mahkûm edilmişti.

Hakkında soruşturma açılan bir başka ordu mensubu Naser Oriç İsviçre’de 10 Haziran’da gözaltına alındıktan sonra bugün özel uçakla Uluslararası Saray Bosna Havaalanı’na getirilmiş ve Bosna Hersek Savcılığı’nda  ifadesi alındıktan sonra serbest bırakılmıştı. Oriç’ten başka Boşnak direnişi sırasında canını dişine takarak Sırp ordusunun ilerleyişini durduran merhum Atıf Dudakoviç, merhum Arif Paşaliç, merhum Avdo Paliç ve merhum İzet Naniç, Şerif Patkoviç gibi kahramanların da benzer soruşturmalara muhatap olacağını düşünmek bile istemiyorum.

Avdo Paliç savaş döneminde Jepa (Zepa) kentindeki Boşnak birliklerinin komutanıydı, çatışmalar sırasında şehit olmuştu. Zepa’yı ele geçiren Bosnalı Sırplar kenti savunan Boşnak askerlerinin komutanı Albay Avdo Palic’i öldürmüştü. Acaba yaşasaydı o da mı savaş suçlusu ilan edilecekti? Bosna Ordusunun bir diğer efsanevi ismi Arif Paşaliç, 19922’de  Mostar’da oluşturduğu savunma hattında büyük askeri başarılar gerçekleştirdi.  Daha sonra Sefer Haliloviç’in ardından Bosna Hersek Genelkurmay Başkanı oldu. Lahey Mahkemesinde Mostar savunmasının tanığı olarak dinlendi.  26 Nisan Mostar’dan Saray Bosna’ya giderken şüpheli bir trafik kazasında öldü/öldürüldü. Yaşasaydı muhtemelen savaş suçlusu ilan edilirdi.

Bosna-Hersek’in kuzeybatısında yer alan Bujim kentinde, 2. Abdülhamit Han döneminde gönderilen fermanla cuma günleri okunmaya başlanan ve halk arasında “Sultan Duası” olarak bilinen geleneği, aradan geçen yıllara rağmen yaşatanlardan olan, Bosna savaşı sırasında büyük başarılara imza atan Bosna ordusunun altın zambak ile ödüllendirilen, 5.kolordunun Bujimli şehit komutan İzzet Naniç ve  silah arkadaşlarının da savaş zamanında “Sultan Duası”nı okudukları biliniyor. 1992-1995 yılları arasında cereyan eden Bosna savaşı esnasında olağanüstü zaferleriyle ünlenen, halen kahramanlığı halk arasında konuşulan Bosna ordusunun kuzey-batı cephesinin güvencesi, İzzet Naniç ve kardeşi Nevzet Naniç’in mezarları da burada. Şimdi onların kemikleri sızlamaz mı?

1993 yılında Sırpların desteklediği Fikret Abdiç liderliğindeki Bihaç bölgesi Boşnakları İzzetbegoviç’e karşı çıkmış, ancak bunun bedelini ağır ödemişlerdi. Atıf Dudakoviç liderliğindeki birlikler batı Bosna’da Sırp ordusunun desteklediği Abdiç’in askerlerini yenilgiye uğratmışlardı. Bosna’daki savaşın unutulmaz komutanlarından emekli General Atif Dudakoviç hakkında da zaman zaman Bosna-Hersek’teki iki etniseden biri olan Bosna Sırp Cumhuriyeti’ndeki sivil toplum kuruluşları ve Bosnalı Sırpların lideri Milorad Dodik tarafından tutuklanması talebinde bulunuluyor.

Naser Oriç yaşayan efsane. Hakkında yazılanlara göre; 3 Mart 1967’de 1967’de Srebrenica yakınlarındaki Potocari’de doğdu.  Yugoslavya döneminde polis akademisini bitirdi ve özel kuvvetlerde görev yaptı. Savaş öncesi Sırp lider Slobodan Miloşeviç’in koruması oldu. Hatta Lahey’de yargılandığı dönemde bile Miloşeviç’e “cumhurbaşkanım” diye hitap ettiği, aleyhinde tanıklık eden kişilerin ifadelerini değiştirmeleri konusunda Miloşeviç tarafından ikna edildiği ve bu sayede Oriç’in, Lahey’de serbest kaldığı söylenir. Savaş zamanı  Bosna-Hersek ordusuna katıldı. Savaş süresince Sırpların korkulu rüyası oldu.  Srebrenica’dan  Tuzla’ya geçmesini fırsat bilen Sırplar, soykırımı gerçekleştirdi.  Tuzla’dan Srebrenica’ya geçtikten sonra, katliama katılan hiçbir Sırp’ı sağ bırakmadı.

Naser Oriç Torbari adını verdiği özel bir birlik oluşturdu. Torbari;  Balkan ülkelerinde kullanılan bir sözcük. Kese, heybe, torba veya sırt çantası gibi anlamı var. Hem Boşnakçada hem de Arnavutçada mevcut. Türkçe kökenli bir kelime. Arnavutça ve Boşnakça birbirlerinden farklı diller olmasına rağmen aynı manada kullanılan ortak kelimeler genellikle Osmanlı döneminden adı geçen dillere geçmiş. Naser Oric hatıralarında Torbarilik yaptıklarına dair imalarda bulunuyor. Ordunun arkasından giden ve artçı birlikleri veya yaralı askerlerin eşyalarını, erzaklarının yağmalanmasına Torbari deniliyor. (Verdikleri bilgiler için Noli Zhita ve Sengun Sipahi’ye teşekkkür ediyorum.)

Torbari, hayatta kalma mücadelesinin sonucu ve bir tür yağmacılık. Ancak eski Türkçe de Torbari  kelimesinin karşılığı olabilecek bir sözcük belki Tor+ba  olabilir. Kâşgarlı Mahmud’un kaleme aldığı  Divanü Lûgat-it Türki isimli eserde; “Tor”, tuzak, ağ manasında, “ba”, bağlamak, örmek anlamında kullanılmıştır. Torba; tuzak kuran, ağ atan gibi anlamlar içerebilir. Muhtemelen Sırp birliklerine pusu kuran ve imha eden, daha sonrada kullandıkları silah ve mühimmata el koyan yani ganimet muamelesi yapanlar demek.

Bosna kahramanlarına sahip çıkmalı! Her ne kadar Kurtlar Vadisi dizisinin sanal kahramanı Polat Alemdar’ın ağzından söyletilen; “geleceğini düşünen kahraman olamaz” sözünün doğruluğuna inanılsa da, kahramanlar geçmişin aynası geleceğin teminatıdır. Mostar Köprüsü’nün yüklendiği misyon kadar Boşnak direnişinin şehitleri ve yaşayan gazileri de, aynı işleve sahiptir. Şehitlerin ruhuna el Fatiha!

Twitter:@ oc32oc39 

omurcelikdonmez@hotmail.com  

YAZAR HAKKINDA

  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

9 adet yorum var.

  1. geyşa diyor ki:

    hep aynı oyun, cephede kazan masabaşında kaybet

  2. Yusufiyeli diyor ki:

    DAĞLICA şehitlerimizi rahmetle anıyoruz, onları Bosnalı şehitlerimize gönderdik, umarız sahip çıkarlar

  3. Ülkücü Hareket diyor ki:

    Bosnaya cihada giden ve orada toprağa düşerek ecdad yadigarı toprakları ölümsüzleştiren kahramanlar, mezarınızdan kalkın ve vatan topraklarına geri dönün,

  4. Asil Murat diyor ki:

    Hollanda’nın Lahey kentinde BM savaş suçları mahkemesindeki hücresinde ölü bulunan Sırp Kasabı Slobodan Miloşeviç’e ve kendisini ”Sırp Adolf” olarak tanıtan ve Lahey’deki savaş suçluları mahkemesinde katliam yaptığı için 40 yıl hapis cezasına çarptırılan Goran Jelisiç’e lanet olsun.
    BM tarafından güvenli bölge olarak ilan edildikten iki yıl sonra, tarihin gördüğü en büyük katliamlardan birini Srebrenitsa,’da işleyen Sırplara seyirci kalan Birleşmiş Milletler (BM) ve güya kendilerini insan hakları savunucuları sayan Avrupa’ya yazıklar olsun.
    Türkiye’mi? Söyleyeyim
    Gerçek bir Müslüman ve vatansever olan II. Abdulhamit’i tarih kitaplarında vatan haini olarak gösteren, Kazım Karabekir gibi gerçek bir komutana tarihimizde hemen hemen hiç yer vermeyen Türkiye’ye ne demeli.
    Sahi yakın zamanda Kardak Kayacıklarına çıkan ve oraya Türk Bayrağı diken kahramanlardan sağ kalan var mı?
    NOT: Herkes kahraman olamaz. Birilerinin de bunları alkışlamalı lazım. Biz kahramanlarımızı ayakta alkışlıyor, mekanları cennet olsun diyor ve saygı duyuyoruz.
    Savaşırken ölenleri kahraman yapan, ölümleri değil, ölümlerinin sebepleridir. Vatan ve namus için şehit olan kahramanlardan Allah razı olsun.

  5. koçgiri diyor ki:

    yav ortalık kan gölüne dönmüş sen Balkanlarda tur atıyorsun olacak işmi, Allahtan korkun

  6. gazeteci diyor ki:

    Boşnaklar Türkiyeden çok uzakta onun için reelpolitik bir strateji izliyor olabilirler acele hüküm vermemek gerekir

  7. davud diyor ki:

    Bosna diyorsunuz, Bosna kurulur kurulmaz ilk işlerinden biri sözde ermeni soykırımını tanımak olmuştur. Türkiye maalesef kime iyilik ettiyse hep kötülüğünü görmüştür. bizim bizden başka dostumuz yoktur vesselam.

    Bu sitede neler yazmadınız ki, Ak Parti MHP ile koalisyon yapıyor TSK Suriye ye giriyordu, Irak 3’e Suudiler 5’e bölünüyordu. TSK’nın kandile yaptığı operasyonları boş olarak değerlendirmenizde unutulmadı. IŞID petrölünün Türk-Kürt imparatorluğunu sağlayacağını yazmadınızmı.
    Türkiyenin isteği ile İsrail’in Musri’yi kurtaracağını yazmadınızmı. yazdınız. hangisi gerçekleşti.

    Hatta sıkılmadan ve bu sitede yayımlanan 20 Ocak 2015 tarihli yazınızla, bebek katilini “Serok” teröristi “Asker” olarak nitelemedinizmi. nitelediniz. Ne olacak şimdi, dün dündür bu gün bugün müdür? mü diyeceksiniz. özür dilemeyecek misiniz.

    Tüm şehidlerimize Allah(cc) rahmet diliyorum. Ailelerine sabrı cemil niyaz ediyorum.

  8. angel diyor ki:

    bosna şehitleriyle rabbine yürüdü

  9. muharrem diyor ki:

    önce oraya yardıma gelen arap mücahitleri kovdular
    şimdi sıra yerli boşnaklarda
    sıra azerbaycan da
    pek yakında da inşallah olmaz da rus kırım dan ukrayna dan sonra sıra azerbaycan da
    medyadan takip ettiğimiz kadarı ile sıcak çatışmalar var
    azeri ordusu ermeni için fazla ancak rus için az
    türkiyenin gaz la tehdit ederek bu kış aylarında rus azerbaycanı işgal edebilir
    AZERBAYCAN A DİKKAT 1111

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

  • YORUM
yorum ikonu
2016-11-13 10:18:12
yorum ikonu
NATO’nun IŞİD maskesiyle Türkiye operasyonu! | Bayraksevdasi.com: […] İstanbul Atatürk Havalimanı terör saldırısını gerçekleştiren canlı bombaların eylem
2016-10-13 16:50:13
yorum ikonu
Sözleşmeli öğretmenlik için ön başvurular devam ediyor – FİKRİKADİM: […] MEB 5 bin sözleşmeli öğretmen alacak […]
2016-09-07 00:47:43
Facebookta bizi bulun