Türkiye’nin Bor’la İmtihanı -IV- | Fikrikadim

Türkiye’nin Bor’la İmtihanı -IV-

Bor ile ilgili 3. Yazımızı Bor’un yapısı ve özelliklerini açıklayarak tamamlamıştık. Konu ile ilgili olarak bu 4. Yazımızda Bor’un tarihi geçmişini inceleyeceğiz. Tarihte Bor’un 4000 yıl önce uzak doğuda Çin ve Tibet’te bulunduğu bilinmektedir. O tarihlerden günümüze kadar insanlar Bordan bir şekilde faydalanmışlardır.

İlk önce Babiller, Boru altın işlemede ve cevher zenginleştirme işlerinde kullanmışlardır. Mısırlılar mumyalamada, tıp uygulamalarında ve metalürjik alanlar da kullanmışlardır. Romalılar cam yapımında, eski Yunan ve Romalılar ise boru temizlik işlerinde kullanmışlardır. Milattan sonra 875 yılında ise Arap doktorlar ilk olarak boru ilaç olarak kullanmışlardır. Bor 10. Yüzyılda Çin de sanat ve estetik amaçlı olarak seramik ve cam üretim ile süsleme işlerinde kullanmışlardır. Bor Sümerler döneminde altın ve gümüş işlemeciliği yapan kuyumcuların en verimli lehim malzemesi olarak kullanmışlardır.

Boratlar günümüz Avrupasına 13. Yüzyılda Marco Polo tarafından Tibet’ten getirilmiştir. Avrupa İtalya’sında ise Scany bölgesindeki sıcak su kaynaklarında doğal olarak borik asit “sasolit” minerali keşfedilerek kullanılmaya başlanmıştır. Bor 1790 yılında Güney Amerika And dağlarında bulunmuştur. 1836 yıllarında ise Şili ve Arjantin’in iç vadilerinde de boratlar bulunmuştur. Bu borat yatakları 19. Yüzyılın sonlarına kadar dünyada bor elde edilip kullanılan kaynaklar haline gelmiştir. 1864 yılında Amerika’nın Kaliforniya ve Nevada eyaletlerindeki borat yatakları keşfedilerek kullanılmaya başlanmıştır.

Anadolu da ise borun tarihi serüveni ise 13. ve 14. Yüzyıllara uzanmaktadır. Balıkesir’in Susurluk ilçesinin Sultançayırı bölgesinde bor bulunmuş, bu sahadaki borun “Pandermit” mineralini bileşiğini işletmişler ve kullanmışlardır. 1850 yıllarına gelindiğinde Fransız mühendis Camille Desmazures yukarıdaki 37 dönümlük aynı bölgeyi “alçıtaşı” madeni işleteceğim diyerek devletten 20 yıllığına kiralayıp işletmişlerdir. Oysaki o bölgede yüksek tenörlü Pandermit bor bileşiği bulunmaktadır. Fransız mühendis Osmanlıyı kelime oyunları ile kandırıp buradaki Borumuzu 20 yıl boyunca Fransa’ya götürmüştür. Bu bölge Fransız ve Almanlar arasında paylaşılamaz hale gelmiştir. Kendi ülkemizi yabancılar taa o tarihlerde madenlerimizi ve borlarımızı kullanmışlar bizler ise seyirci kalmışız. Sonra konu Bursa ve Balıkesir vilayet yönetimlerine yansıyınca işin vahameti ve gerçeği öğrenilir. 1882 yılında konu Balıkesir valisi Mehmet Reşat Paşa tarafından Ziraat ve Ticaret bakanına durumu olayı yansıtır. Bakan yoğun bir çaba göstererek olayın bütün vahametini ortaya koyarak 13 Eylül 1884 yılında borların yabancılar tarafından işletilmesi yasaklanmıştır.

Fakat Fransız ve Alman yetkililer sürekli Osmanlı paşasını borlar ve ilgili bölge konusunda sürekli rahatsız etmektedirler. Sonunda diplomatik zafiyet gösterilmiş olup Fransız maden şirketi 1889 yılında Sultançayır ve etrafındaki bor sahalarının işletmeciliğini tekrar almışlardır. Bunun yanında İngilizlerde hiç boş dururlar mı?.. Anadolu’nun diğer bor sahalarının işletmeciliğini 60 yıllığına almışlardır. İngilizler 1927 yılında ellerindeki bor sahalarını genişleterek önce 1938 ‘e kadar daha sonrada 1950 yılına kadar ülkemizin borlarına sahip olmuşlardır. Bu tarihten sonra bedeni Türk ruhu yabancılaşmış iş adamlarımızın isim ve şirketleri kullanılarak Borlarımızı yabancılar 1967-1977 yıllarına kadar farklı isim ve şirketler adı altında kullanmışlardır ve satmışlardır.

Borlarımız 4 Ekim 1978 tarih ve 2172 sayılı devletçe işletilecek madenler hakkındaki yasanın çıkması ile bütün bor sahalarının işletme imtiyazı Etibank verilir. Ancak bu tarihten itibaren tüm arama, çıkarma ve işletme hakkına sahip olmuştur Türkiyemiz. Günümüze kadar borlarımız hiçbir zaman gündemden düşmemiş daima üzerinde farklı amaç ve niyetlerle özelleştirilmesi konusunda yoğun propagandaya maruz kalmış ve halen de kalmaktadır. Bu durum bile borun ne kadar önemli ve stratejik olduğunu gösterir.

-Bu makalede yer alan görüşler yazara aittir ve fikrikadim’in editöryel politikasını yansıtmayabilir-

Etiketler:
Bor Çin Tibet

YAZAR HAKKINDA

  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

2 adet yorum var.

  1. korsan mavi sakal dedi ki:

    sayın hocam sayenizde bor konusunu öğrendik, başka konulardada yazılarını okumak bizler için bilgilendirici olacaktır

  2. esra eskibahir dedi ki:

    içimiz dışımız bor oldu, borlara boyandık başka konu yokmu?

Bir yorum bırak

  • YORUM
yorum ikonu
Okyanus Finansmanı ve İpotek Limited: Okyanus Finansmanı ve İpotek Limited
2017-06-06 02:20:10
yorum ikonu
2017-04-21 18:04:31
yorum ikonu
2017-04-21 10:13:45
Facebookta bizi bulun
Bloga e-posta ile abone ol

Sitemize abone olmak ve e-posta ile bildirimler almak için e-posta adresinizi girin.