34 yıl sonra darbe yedi – Fikrikadim

34 yıl sonra darbe yedi

Türkiye 1980’den sonra ilk defa bir 12 Eylül’e darbeyle hesaplaşmış olarak girdi. Son 13 yılda atılan adımlarla Evren ve Şahinkaya’ya müebbet hapis çıktı.

 

Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren başkanlığında gerçekleştirdiği 12 Eylül darbesi ile Türkiye Cumhuriyeti, 27 Mayıs 1960 darbesi ve 12 Mart 1971 muhtırasının ardından silahlı kuvvetlerin yönetime üçüncü müdahalesini yaşadı. 

 

Açılan 210 bin davada 230 bin kişi yargılandı. 517 kişiye idam cezası verildi. 171 kişinin işkenceden öldüğü belgelendi. 937 film sakıncalı bulunduğu için yasaklandı. Gazeteler 300 gün yayın yapamadı. 30 bin kişi sakıncalı olduğu için işten atıldı. 

 

Tutuklamalar, işkenceler, infazlar, sürgünler, bildiriler… Türkiye, 12 Eylül 1980 sabahına, bu görüntüler, tankların palet sesleri ve asker postalının demokrasiye vurduğu darbeyle uyanmıştı. Bugün, o darbenin 34’üncü yıl dönümü. Tarihe “utanç vesikası” olarak geçen kara günün yıl dönümünde; alınan kararlar, bugüne etkisi, yargılama süreçleri ve bundan sonra atılacak adımlar tartışılıyor. Toplumun bedeni kadar ruhunu da yaralayan 12 Eylül askeri darbesinden her kesim etkilendi. Bu etkiler ise yıllar sonra gündeme gelen “sessiz devrimler”le ortadan kaldırılmaya çalışıldı. AK Parti’nin iktidarda olduğu son 13 yıllık süreçte, tarihi adımlar atılarak demokrasinin üzerindeki postal izleri silinmeye çalışıldı. 

 

Rütbeleri sökülecek

 

AK Parti iktidarının öncü olduğu 12 Eylül 2010’daki referandum sonucu Anayasa değişikliği ile geçici 15’inci madde kaldırıldı. Darbenin yaşayan müsebbipleri Evren ve Şahinkaya hakkında önce soruşturma, ardından da dava açılması sağlandı. Ankara 10. Ağır Ceza Mahkemesi, askeri müdahalenin mimarları olan iki isim hakkındaki kararını 18 Haziran 2014 günü açıkladı. Karar, “müebbet hapis” cezasına işaret ediyordu. İki ismin, rütbelerinin de sökülmesi kararı alındı. Dava halen Yargıtay gündeminde bulunuyor. Yargıtay da mahkeme kararını onarsa, cezalar uygulanacak. İki isim ise sağlık durumları nedeniyle tedavi görüyor.

 

AK Parti tarihi adımlar attı

 

Darbeye dayanak olduğu belirtilen TSK İç Hizmet Kanunu’nun 35’inci maddesi değiştirildi, askerin görev tanımı yeniden yapıldı. OHAL 30 Kasım 2002’de kaldırıldı, olağanüstü yönetim baskısı yerini günlük yaşama bıraktı. 12 Eylül sürecinde idam kararı veren Sıkıyönetim Mahkemeleri’nin devamı olarak görülen DGM’ler 2004 yılında kaldırıldı. DGM’lerin uzantısı olan Özel Yetkili Mahkemelere (ÖYM) de 2012’de son verildi. Askeri kurullardan biri olan MGK’nın yapısı 2003’te değiştirildi ve Genel Sekreteri’nin sivil olmasının önü açıldı. Askeri yargının yetki alanı daraltıldı. Asker kişilerin anayasal düzeni değiştirme veya darbe suçlarının açıkça sivil mahkemelerde yargılanması sağlandı. Askerin toplumsal olaylara müdahalesine imkân sağlayan EMASYA Protokolü, 4 Şubat 2010’da tarihe karıştı. YAŞ kararları geçmişte yargı denetimi dışındaydı. 2010 Anayasa değişikliğiyle bu kararlara yargı yolu açıldı. Darbenin ardından vatandaşlıktan çıkarılanlara haklarının iadesi için 2009’da yeni bir Vatandaşlık Kanunu çıkarıldı. Pek çok kişi, yıllar sonra ülkesine döndü. Milli Birlik ve Kardeşlik Projesi uygulamaya konuldu ve devlet ile millet arasındaki duvarlar yıkıldı.TBMM bünyesinde “Darbeleri Araştırma Komisyonu” kuruldu. Cumhurbaşkanı’nı halkın seçmesi sağlandı, siyasi partiler daha güvenceli hale getirilerek, darbeyle yara alan demokrasi daha da güçlendirildi. Kılık kıyafet serbestîsi getirildi. 

 

 

Darbe sonrası Yüksek Askeri Şura (YAŞ), Devlet Başkanı, MGK Başkanı ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren başkanlığında toplandı.  MGK toplantısına  Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Nurettin Ersin Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Nejat Tümer, Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Tahsin Şahinkaya , Jandarma Genel Komutanı Orgeneral Sedat Celasun, Milli Savunma Bakanı Ümit Haluk Bayülken katıldı.

 

 

12 Eylül 1980 sabahı sokağa çıkma yasağı ilan edildi 
Temel ihtiyaçlarını karşılamak isteyen vatandaşlar fırınların önünde uzun kuyruklar oluşturdu. 

 

12 Eylül sonrası Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel eşleriyle birlikte uçakla Hamzakoy’a  götürüldüler. 

 

Laikliğe aykırı davranmak suçundan haklarında 36 yıl hapis cezası istenen Milli Selamet Partisi (MSP) Genel Başkanı Necmettin Erbakan Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı’nda yargılandı.

 

21 Haziran 1975 tarihinde Karabük’te yaptığı konuşmada hükümetin manevi şahsiyetine hakaret ettiği gerekçesiyle CHP eski başkanı Bülent Ecevit’in Ankara 2. Ağır CezaMahkemesi’nde ifadesi alındı. 

 

Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) Genel Başkanı Alparslan Türkeş Almanya’nın Dortmund kentinde söylediği sözlerle hükümete hakaret ettiği gerekçesiyle Ankara 6. Ağır Ceza Mahkemesi’nde yargılandı. 

-Hakkı KURBAN / AKŞAM-

YAZAR HAKKINDA

  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Yorumlara kapalıdır.

Bir yorum bırak

  • YORUM
yorum ikonu
Okyanus Finansmanı ve İpotek Limited: Okyanus Finansmanı ve İpotek Limited
2017-06-06 02:20:10
yorum ikonu
2017-04-21 18:04:31
yorum ikonu
2017-04-21 10:13:45
Facebookta bizi bulun
Bloga e-posta ile abone ol

Sitemize abone olmak ve e-posta ile bildirimler almak için e-posta adresinizi girin.