“MUTU QABLE ENTEMUTU” – Fikrikadim

“MUTU QABLE ENTEMUTU”

Murat Kapkıner

Eğer doğru yazdıysam, başlığın anlamı şu: “Ölmeden önce ölün”.

İslam tasavvuf tarihinde, bir çok dangalağın yadsıdığı, bir ünlü metafor bu.

Şöyle diyorlar: Bu söz nefsi öldürmeyi söylüyor.

Hakihat anlamdaysa intihar, küfre yakın günahtır; yok mecaz ise nefsin tüm, meşru-gayrimeşru (solunum nimeti dahil) hazlarını yok saymaktır ki İslam ile yaşam, yaratış ile kabil-i telif değildir.

Gerçekten tasavvuf tarihinde benzer bir sapma var: nefsi öldürmek. Delil de ayet-i kerime: “nefislerinizi öldürün”.

Açıklamak, geçinmeye gönlü olan, hem tasavvufçular hem tasavvuf düşmanları için tavzih etmek Tanrı’nın emri.

“Hz. Musa, İsrailoğullarını vadide bırakıp Tur’a çıkmıştır…. Döndüğünde toplumunu buzağıya tapar bulan Musa öfkelenir…. buzağı işine önayak olan kişi tespit edilir. Toplumun durumu karışıktır: Buzağıya tapanlar bulunduğu gibi elbet tapmayanlar da söz konusudur. Bunun üzerine şöyle seslenir: ‘Ey kavmim! Buzağıya tutunmakla kendinize (nefsinize) zulmettiniz. Bari-i (Teala)’ye tevbe edin kendilerinizi (nefislerinizi) öldürün. Rabbiniz katında bu sizin için hayırlıdır”.

‘Kendilerinizi öldürün’ diye çevirdiğimiz terkibin orijinali: ‘faqtulu enfusekum’; nefislerinizi öldürün. İşte buradaki ‘nefisler’ terim manasında, ‘nefs-i emmare’yi öldürmek, kişideki söz konusu olumsuz üniteyi öldürmek olduğu yazılıp söylenmekte. Bu konuda bir de hadis rivayet ederler ki mevzudur (uydurmadır). ‘Mutu qable entemutu’ (ölmeden önce ölün).

Oysa yine Bakara 84’deki aynı terkip: ‘la yuhricune enfusekum‘, yine 85’deki: ‘taqtulune enfusekum‘ bize söz konusu ayetin de söz konusu anlamda anlaşılamayacağını kesinlikle ispat eder. 84de: ‘birbirinizin kanını dökmeyin, bir kısmınız, bir kısmınızı (memleketinden sürüp) çıkarmasın’ denmekte. Bu ayetten ‘herkes kendi içindeki nefis denilen kötülükleri sürgün etsin’ anlamını çıkarmak olanaksızdır. Ayetin gelişi-gidişi de çok açık ki bir kısım insanlar, bir kısım insanların ya kanını döküyor ya onları sürüyor. Rabb’imiz Teala bunu kınıyor.

85’deki aynı terkiple de yine anlatılan, insanların bir kısmının bir kısmını öldürdüğü. Yoksa burada nefisleri öldürmenin (literatürdeki anlamıyla) kınandığı ortaya çıkar ki tam çelişkidir, olacak gibi değildir.

Şimdi bu terkibin (nefisleri şöyle yapmak, böyle yapmak) Kur’an’da bir topluluğun bir kısmının özne, bir kısmının nesne olarak, fakat bir sözcükle anlatılması halinde kullanıldığını öğrenirsek, Bakara 54’ü de artık anlamaya başlayabiliriz. Öyleyse Musa As. toplumuna: ‘bir kısmınız bir kısmınızı fiilen öldürsün’ demekte.

Peki az yukarda zikredildiğine, ayrıca İslam’ın genelinden anladığımıza göre insanların kanlarının dökülmesini Rabbimiz kınamakta. Burada insanların birbirlerini katletmelerini niye emretsin”. (Nefs Risalesi. Murat Kapkıner. S.18-19 Temmuz 1988).

Çünkü iç savaş çıktı. Buzağıyı icad eden Samiri ve taraftarlarının öldürülmesi emredildi. Bu olay ayrıntılarıyla Tevrat’ta da kayıtlı.

Bir de Hz. Züleyha ifadesi var Kur’an’da ki fevkalade yanlış anlaşılmış: “Nefis mutlaka kötülükleri emreder”. Andığım Kitab’ımda belgeleriyle yeterince açıklamıştım. Burada kısaca, Hz. Züleyha’nın (Kur’an’da böyle bir terim, ıstılah olmadığı için) literatürdeki ‘kötü’ nefsi amaçlamadığını, ‘kişi (nefis) kötülük yapar; ben de yaptım’ dediğini kaydedelim.

Başlığa aldığım Kelam-ı kibar (aforizm) kitabımda söylediğim gibi hadisçiler tarafından tevsik edilemiyor, uydurma ama bu, bu sözün ‘büyük söz’ olmasına engel değil ve gereği gibi anlaşılmamış bir muhteşem metafor.

İnsanlar, erinmeyip Kitab’ımdan naklettiğim, literatürdeki tarihî yanlış anlama paralelinde anlamışlar bu sözü: Nefsinizi öldürün.

Oysa “uyku ölümün kardeşi”.

“Bu dünya da kör olan ahirette de kördür”. (Bu dünyada uyuyan, ölü olan ahirette de ölüdür).

“İnsanlar uykudadır; ölünce uyanırlar” (İnsanlar ölüdür; ölünce dirilirler).

İşte budur efendim; ölmeden önce ölün demek: ‘Ölüm diriliştir; siz ölmeden önce dirilin; uyanın’.

-Varide-

YAZAR HAKKINDA

  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Yorumlara kapalıdır.

Bir yorum bırak

  • YORUM
yorum ikonu
Okyanus Finansmanı ve İpotek Limited: Okyanus Finansmanı ve İpotek Limited
2017-06-06 02:20:10
yorum ikonu
2017-04-21 18:04:31
yorum ikonu
2017-04-21 10:13:45
Facebookta bizi bulun
Bloga e-posta ile abone ol

Sitemize abone olmak ve e-posta ile bildirimler almak için e-posta adresinizi girin.