Devlet dedikleri… – Fikrikadim

Devlet dedikleri…

Süleyman Seyfi / Yeni Şafak

Ortadoğu’da yaşanan son dramatik gelişmeler, ‘devlet’ konusunda yeniden düşünmeyi, entelektüel dünyâmızın ezberlerini gözden geçirmeyi gerektiririyor.

Modern Batı, her ne kadar kendisini farklı kurgulasa da, adına feodalite denilen, derin bir devletsizlik geçmişinin mirasçısıdır. Batı’nın bir dünyâ gücü haline gelmesi, yüzyıllarca yoksunluğunu çektiği devleti ihtirasla başarmasıyla âlâkalıdır. 16-19. Yüzyıl arasında kalan siyâsal Batı târihi, modern devletin inşa târihinden başka bir şey değildir.

Doğu ise yine siyâseten, geleneksel devletten başka bir şey değildir. Kaldı ki, Doğu’yu, oryantalizmin kültürel kriterlerinden arındırarak bir siyâsal kriter üzerinden anlamak gerekir. Bu kriteri süreklilik ekseninde biraz daha saydamlaştırırsak, ortaya ilginç bazı durumlar da çıkabilmektedir. Meselâ, kağıt üzerinde bugün hepsi ulus-devlet olsa da; Araplar da dâhil olmak üzere çok sayıda Yakın ve Ortadoğu halklarının, târihsel anlamda devlet deneyimiden yoksun olmaları îtibârıyla Doğu sayılamayacağı tezi güçlenir. Ben bu alana ‘gevşek devletli halklar’ diyorum. Bu alan alabildiğine gridir ve Doğu Avrupa’dan Balkanlar’a; Balkanlar’dan Kafkasya, Orta Asya ve Arap dünyâsına kadar geniş bir bölgeyi kuşatır. Bunlar ya feodal geçmişlerine gömülü kalmış, ya da bir zamanların büyük emperyal yapılarından sökülerek sözümona uluslu-devletli kılınmış bir dünyânın aksamıdır.

Türkiye, İran ve Çin kadim devlet gelenekleriyle elbette ki bu gri alanın dışındadır. Bu üç târihsel aktör arasında, sâdece Türkiye, yerini aldığı Roma gibi, çok kültürlü bir dünyânın devleti olma özelliğini taşır. Çin ve İran kültürel olarak daha saf iken, Türkiye, Osmanlı geçmişi ile tam tersine, çok kültürlülüğü idâre etme kapasitesine sâhip bir deneyimin taşıyıcısı olan bir devleti ifâde eder.

Yakın zamanların târihi, siyâsal kültürümüzde bir büzüşmeyi ifâde ediyor. Türkiye, bir devlet-ulus olarak küçültüldü. Bu sâdece coğrâfî egemenlik alanındaki bir küçülme değil, zihniyet olarak da küçülmedir. Türk’ün Türk’den başka dostunun olmadığına inanan, Osmanlı geçmişinden utandırılan kompleksli nesiller yetiştirildi. Sözümona Osmanlı geçmişini sahiplenenler ise, Osmanlı’nın çok kü
ltürlü dünyâsını büyük bir körlükle ıskaladı ve onu ulusa ya da dine indirgeyerek faşizan-militarist yorumların konusu yaptı.

Yazının Devamı

YAZAR HAKKINDA

  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Yorumlara kapalıdır.

Bir yorum bırak

  • YORUM
yorum ikonu
Okyanus Finansmanı ve İpotek Limited: Okyanus Finansmanı ve İpotek Limited
2017-06-06 02:20:10
yorum ikonu
2017-04-21 18:04:31
yorum ikonu
2017-04-21 10:13:45
Facebookta bizi bulun
Bloga e-posta ile abone ol

Sitemize abone olmak ve e-posta ile bildirimler almak için e-posta adresinizi girin.